BYKHY Tam Uyumlu Detektör Yerleşimi ve Kapsama Alanı Optimizasyonu
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), yangın algılama ve alarm sistemlerinde dedektörlerin yerleşimi ve kapsama alanlarının nasıl olması gerektiğini ayrıntılı şekilde düzenler. Doğru dedektör yerleşimi, yangının erken aşamada tespit edilmesini sağlar, can ve mal güvenliğini artırır ve mevzuata tam uyumlu bir projelendirme yapılmasına yardımcı olur.
Dedektör Yerleşiminde Yönetmelik Gereklilikleri
BYKHY’ye göre dedektörler, yangının en hızlı tespit edileceği alanlara konumlandırılmalıdır. Tavan yüksekliği, odanın kullanım amacı ve hava akışları dikkate alınarak dedektörler yerleştirilir. Yönetmelikte belirtilen maksimum mesafeler ve kapsama alanı limitleri aşılmamalıdır.
Kapsama Alanı Hesaplama Yöntemleri
Optimum kapsama sağlamak için dedektörlerin algılama açıları ve etkili menzilleri dikkate alınır. Duman dedektörleri genellikle 60 m², ısı dedektörleri ise 20–25 m² alanı kapsayacak şekilde yerleştirilir. Odadaki kolon, bölme ve asma tavan gibi engeller de hesaplamaya dahil edilmelidir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Yanlış tavan noktalarına montaj, hava akımlarına yakın yerleşim veya kapsama alanı çakışmaları, dedektörün performansını düşürür. Bu hataların önüne geçmek için projelendirme aşamasında simülasyonlar yapılmalı ve sahada denetimlerle uygunluk sağlanmalıdır.
Dedektör Yerleşiminde Risk Analizi Önemi
Yangın risk analizi yapılmadan dedektör yerleşimi tamamlanamaz. BYKHY’ye göre tesisin faaliyet türü, kullanılan malzemeler ve insan yoğunluğu dikkate alınarak risk sınıflandırması yapılmalı, dedektör seçimi bu analizle uyumlu olmalıdır.
Asma Tavan ve Yükseltilmiş Döşemelerde Dedektör Kullanımı
Asma tavan ve yükseltilmiş döşeme gibi kapalı hacimlerde duman birikebilir. Yönetmelik, bu alanlara ilave dedektör yerleştirilmesini şart koşar. Böylece gizli alanlarda yangın daha erken fark edilir.
Endüstriyel Tesislerde Özel Çözümler
Fabrika, atölye ve enerji tesisleri gibi alanlarda yüksek ısı, toz ve nem nedeniyle standart dedektörler yeterli olmayabilir. Bu gibi yerlerde alev dedektörleri, gaz algılama sistemleri veya aspirasyonlu dedektörler tercih edilir.
Enerji Verimliliği ve Akıllı Entegrasyon
Modern binalarda yangın algılama sistemleri bina otomasyonuna entegre edilerek hem enerji verimliliği sağlanır hem de yangın anında aydınlatma, havalandırma ve tahliye sistemleri otomatik devreye girer.
Duman Dedektörlerinin Yerleşim Kriterleri
Duman dedektörleri, dumanın tavan boyunca yayılma hızına göre merkez noktalara monte edilmelidir. Yönetmelik, dedektör ile en uzak nokta arasındaki mesafeyi sınırlar.
Isı Dedektörleri için Kullanım Alanları
Dumanın yanlış alarm verebileceği mutfak, kazan dairesi veya otopark gibi alanlarda ısı dedektörleri tercih edilir. Bu dedektörler, sıcaklık artışını algılayarak yangını tespit eder.
Yangın Senaryolarına Göre Dedektör Dağılımı
Fabrika, ofis, depo veya otel gibi farklı kullanım alanlarında yangın risk senaryoları göz önüne alınarak dedektör tipleri ve yerleşimleri belirlenir.
Optik ve İyonizasyon Tip Duman Dedektörleri
Optik dedektörler yavaş ilerleyen yangınlarda, iyonizasyon dedektörleri ise hızlı alevli yangınlarda etkilidir. Proje tasarımında her iki teknoloji bir arada kullanılabilir.
Otoparklarda Karbon Monoksit ve Gaz Dedektörleri
Kapalı otoparklarda yangın dedektörlerinin yanında karbon monoksit (CO) dedektörleri de kullanılır. Böylece hem yangın hem de gaz zehirlenmesi riskine karşı güvenlik sağlanır.
Acil Tahliye Planı ile Dedektör Konumlarının İlişkisi
Dedektör yerleşimi acil tahliye planlarıyla uyumlu olmalıdır. Yangının ilk tespit edildiği bölgede otomatik alarm ile birlikte acil yönlendirme yapılır.
Yangın Alarm Panosu ile Dedektör İletişimi
Dedektörlerden gelen sinyaller alarm panosuna iletilir. Adresli sistemlerde hangi dedektörden uyarı geldiği net olarak görüldüğü için müdahale süresi kısalır.
Tavan Yüksekliğinin Algılama Performansına Etkisi
Tavan yüksekliği arttıkça dumanın algılanması zorlaşır. 12 metreden yüksek tavanlarda özel yüksek tavan dedektörleri veya aspirasyon sistemleri kullanılmalıdır.
BYKHY’ye Uyumun Denetim Süreçleri
İtfaiye ve ilgili resmi kurumlar, projelerin ve uygulamanın yönetmeliğe uygunluğunu kontrol eder. Uygun yerleşim yapılmayan sistemler ruhsat onayında reddedilebilir.
Yangın Algılamada Zaman Faktörü
Yangının ilk 3 dakikada fark edilmesi can güvenliği açısından kritiktir. Doğru yerleşim bu süreyi en aza indirir.
Bina Kullanım Amacına Göre Özel Dedektörler
Otellerde sessiz alarmlar, hastanelerde yanlış alarmı önleyici sistemler, depolarda ise geniş açılı dedektörler tercih edilmelidir.
Yangın Algılama Sistemlerinde Yedek Güç Kaynağı
Elektrik kesintilerinde sistemin çalışmaya devam etmesi için akü destekli güç kaynakları zorunludur.
Bakım ve Kalibrasyonun Önemi
Dedektörlerin performansını koruması için periyodik kalibrasyon yapılmalı, kirlenen sensörler temizlenmelidir.
